گندم

بسم الله الرحمن الرحیم

 

نام و نام خانوادگی :

صبا خاموشی

رشته تحصیلی :

مهندسی دامپروری

موضوع مورد مطالعه :

کلیات مربوط به گندم آبی

پاییز 85

 

 

 

ضایعات نان و گندم

 

ارزش غذایی نان و غلات :

یکی از گروه های مهم غذایی ، گروه غلات هستند . در بین غلات ، گندم منبع مهم انرژی در غذای روزانه ی مردم کشور ماست . خوب است بدانید که یک کیلوگرم نان به اندازه ی دو کیلوگرم گوشت یا سه کیلوگرم سیب زمینی انرژی به بدن ما می رساند . نصف انرژی مردم ایران تنها از مصرف نان به دست می آید . علاوه بر این ، نان دارای مقدار زیادی ویتامین «  ب » ، «  کلسیم » و «  پروتئین » است .

 

برای مثال ، کسی که 65 کیلوگرم وزن دارد با مصرف 400 گرم نان در روز ، بیشتر از نصف پروتئین لازم برای رشد و سلامت خود را به دست می آورد . بنابراین ، مصرف غلات برای کسب انرژی ، رشد و سلامت سیستم عصبی ضروری است .

 

 

تعریف ضایعات نان و گندم :

هر سال مقدار زیادی گندم ، قبل از استفاده به هدر می رود . به علاوه ، مقدار زیادی نان هم دور ریخته می شود . به دور ریز گندم ونان ضایعات گندم ونان می گویند .

 

 

چگونه از به هدر رفتن گندم در مزرعه جلوگیری کنیم ؟

گندم در بسیاری از زمین های کشاورزی به خوبی رشد میکند و محصول می دهد . هر سال ، کشاورزان ما برای تولید گندم بسیار زحمت می کشند اما مقدار زیادی از دسترنج آنان ، ناخواسته در زمان کاشت ، برداشت وپس از برداشت ، دور ریخته می شود . برای مثال کشاورزی که 3 تن گندم تولید میکند ، حدود 25% آن ، یعنی 750 کیلوگرم آن را در مراحل مختلف دور می ریزد .

 

 

 

ضایعات گندم در زمان کاشت :

ضایعات گندم در زمان کاشت به دلیل استفاده از روش های قدیمی و سنتی است . کشاورزانی که گندم را به صورت سنتی می کارند ، حدود 20% ، بذر بیشتری مصرف می کنند . این کار باعث زیاد شدن هزینه ی کاشت می شود . در حالیکه در بیشتر شدن محصول اثری ندارد .

 

رعایت نکته های زیر ، ضایعات گندم در زمان کاشت را کم میکند ، به علاوه باعث بیشتر شدن تولید محصول در مزرعه می شود :

 

1.  در آماده سازی زمین برای کاشت گندم دقت کنید . وقتی زمین خوب آماده نشده باشد ، تعدادی از بذرها درآن جوانه نمی زنند . به علاوه تعدادی هم که جوانه می زنند ، نمی توانند از زمین خارج شوند . در نتیجه ، مقداری از بذر ها سبز نمی شوند و تعداد بوته های مزرعه کم خواهد شد . البته بهتر است با مشورت کارشناسان کشاورزی ، نوعی از بذر را انتخاب کنید که مقاوم تر به ریزش باشد .

2.  سعی بذر پاشی را با دست یا کود پاش گردان انجام ندهید . زیرا در این روش مقدار زیادی از بذرها در عمق زیاد فرو می روند ودر نتیجه ، نمی توانند سبز شوند . تعدادی از بذرها نیز روی خاک می مانند وخوراک پرندگان می شوند . بهترین روش برای کاشت گندم آبی ، « خطی کار » و برای گندم دیم « عمیق کار » است .ضایعات گندم در مزرعه که زمین  آن خوب آماده نشده و بذر آن با دست پاشیده شده است، زیاد خواهد بود.

3.   همیشه از بذرهای اصلاح شده و سالم استفاده کنید . زیرا بذرهای ناسالم ، سبز نمی شوند یا بوته های ضعیفی تولید می کنند . در نتیجه ، محصول کمی به دست می آید و بذرها به هدر می روند .

4.  در انتخاب زمان کاشت گندم دقت کنید . وقتی گندم را دیرتر از زمان معمول بکارید ، مجبور می شوید بذر بیشتری مصرف کنید . به علاوه ، محصول کمتری هم برداشت می کنید .

5.  کشاورزان باتجربه میدانند که وقتی هوا مناسب است باید گندم بهاره را زودتر کاشت . به این ترتیب ، محصول بیشتری برداشت می کنند . دقت در آماده سازی زمین و استفاده از خطی کار ، ضایعات گندم در زمان کاشت را کم میکند .

 

ضایعات گندم در زمان برداشت :

رعایت چند نکته ی ساده در زمان برداشت ، مقدار ریزش گندم را کم می کند :

 

1.   برداشت دیر هنگام گندم ، باعث شل شدن دانه در خوشه می شود . در نتیجه دانه ها با اولین ضربه از خوشه جدا می شوند و روی زمین می ریزند . اگر ماشین های برداشت در دسترس نباشند ، بهتر است برداشت گندم را کمی زودتر انجام دهید .

2.      برای کم شدن ریزش محصول بهتر است برداشت گندم را صبح زود یا هنگام غروب انجام ندهید .

3.      برداشت گندم را با کمباین های قدیمی و فرسوده انجام ندهید .

4.   اگر سرعت حرکت کمباین زیاد باشد ، بوجاری درست انجام نمی شود . در نتیجه ، ضایعات گندم زیاد خواهد شد .

5.   رانندگان ماهرکمباین می دانند چگونه کمباین را تنظیم کنند تا ریزش گندم کم شود. بنابراین سعی کنید از کسانیکه در این کار مهارت دارند استفاده کنید .

6.   هنگام برداشت ، چند بارکاهی را که از پشت کمباین بیرون می ریزد ، امتحان کنید . اگر تعداد خوشه های سالم یا دانه های گندم در کاه زیاد است ، به راننده کمباین بگوئید تا کمباین را دوباره تنظیم کند .

7.   سعی کنید هنگام برداشت ، جوی آب کمتری در مزرعه ایجاد کنید . زیرا ناهمواری های مزرعه باعث به هم خوردن تنظیم کمباین و زیاد شدن ریزش گندم می شود .

 

ضایعات گندم پس از برداشت :

دانه ی گندم موجودی زنده است . چون در شرایط مناسب جوانه می زند . برای سالم ماندن گندم تا زمان فروش یا مصرف باید مراقب آن بود .

 

مراقبتهای گندم پس از برداشت :    1 ) خشک کردن     2 ) بوجاری     3 ) انبارداری

 

1 ) خشک کردن : اگر دانه گندم را قبل از خشک کردن انبار کنیم ، دانه ها جوانه می زنند یا عرق می کنند . این کار باعث کپک زدن و فاسد شدن دانه های گندم می شود . دانه های فاسد شده ، قهوه ای رنگ هستند و داخل آنها نرم شده و بوی سوختگی می دهند . این گندم برای انسان و دام قابل مصرف نیست و باید دور ریخته شود .

 

به این ترتیب ، مقداری از دسترنج کشاورز به هدر می رود . اگر رطوبت دانه ی گندم در زمان برداشت زیاد باشد باید آن را در  روی زمین خشک و در هوای آزاد پهن کرد . به این ترتیب ، گندم خشک می شود .

 

2 ) بوجاری : همیشه در مزرعه ، هنگام برداشت گندم ، مقداری کاه ، بذر و ساقه ی علفهای هرز نیز برداشت می شود . برای جدا کردن گندم از این مواد ، باید گندم را بوجاری کرد . برای این کار بهتر است از دستگاه بوجاری استفاده کنید . زیرا در روش سنتی ، مقدار زیادی از گندم به وسیله ی باد یا چهار شاخ پراکنده می شود .

همچنین با خاک مخلوط می شود و قابل جمع آوری نیست . در روش سنتی از هر هزار کیلوگرم گندم ، دست کم 50 کیلوگرم به هدر میرود .بذر علفهای هرز در مزرعه گندم ، همراه محصول برداشت می شود . برای جداکردن این مواد از گندم باید بوجاری انجام شود .

 

3 ) انبارداری : گندم را قبل از آرد کردن ، باید دست کم 2 ماه درانبار نگهداری کرد . زیرا خمیری که از آرد تازه تهیه می شود ، خوب به عمل نمی آید . در نتیجه ، نمی توان نان خوبی از آن تهیه کرد . به طور معمول ، کشاورزان مقداری از محصول گندم را برای مصرف نگه میدارند و بقیه را می فروشند .

 

برای اینکه گندم در انبار برای مدت زیادی سالم بماند باید نکته های زیر را رعایت کنید :

1.   لازم است گندم را پس از انبار کردن ، بو جاری کنید .زیرا بذر و ساقه ی علفهای هرز ، رطوبت زیادی دارند . در نتیجه باعث کپک زدن مقداری از گندم انبار می شو ند .

2.  اگر گندم را در کیسه نگهداری می کنید باید از کیسه های پشمی و کتانی استفاده کنید . چون کیسه های پلاستیکی ، گندم را گرم نگه میدارد و در نتیجه باعث فاسد شدن آن می شوند .

3.  گندم را در انبار خشک و تمیز بر روی هم انباشته کنید . ارتفاع توده ی گندم در انبار منزل نباید بیشتر از یک متر باشد . زیرا دانه های زیرتوده ، عرق می کنند و کپک می زنند . بنابراین لازم است چند هفته یکبار گندم را با بیل یا با وسیله دیگر زیرو رو کنید .

4.  دمای هوای انبار نباید بیشتر از 10 درجه سانتیگراد باشد . پس باید یک دماسنج ساده و ارزان قیمت به دیوار انبار نصب کنید .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضایعات نان و گندم

 

ارزش غذایی نان و غلات :

یکی از گروه های مهم غذایی ، گروه غلات هستند . در بین غلات ، گندم منبع مهم انرژی در غذای روزانه ی مردم کشور ماست . خوب است بدانید که یک کیلوگرم نان به اندازه ی دو کیلوگرم گوشت یا سه کیلوگرم سیب زمینی انرژی به بدن ما می رساند . نصف انرژی مردم ایران تنها از مصرف نان به دست می آید . علاوه بر این ، نان دارای مقدار زیادی ویتامین «  ب » ، «  کلسیم » و «  پروتئین » است .

 

برای مثال ، کسی که 65 کیلوگرم وزن دارد با مصرف 400 گرم نان در روز ، بیشتر از نصف پروتئین لازم برای رشد و سلامت خود را به دست می آورد . بنابراین ، مصرف غلات برای کسب انرژی ، رشد و سلامت سیستم عصبی ضروری است .

 

 

تعریف ضایعات نان و گندم :

هر سال مقدار زیادی گندم ، قبل از استفاده به هدر می رود . به علاوه ، مقدار زیادی نان هم دور ریخته می شود . به دور ریز گندم ونان ضایعات گندم ونان می گویند .

 

 

چگونه از به هدر رفتن گندم در مزرعه جلوگیری کنیم ؟

گندم در بسیاری از زمین های کشاورزی به خوبی رشد میکند و محصول می دهد . هر سال ، کشاورزان ما برای تولید گندم بسیار زحمت می کشند اما مقدار زیادی از دسترنج آنان ، ناخواسته در زمان کاشت ، برداشت وپس از برداشت ، دور ریخته می شود . برای مثال کشاورزی که 3 تن گندم تولید میکند ، حدود 25% آن ، یعنی 750 کیلوگرم آن را در مراحل مختلف دور می ریزد .

 

 

 

ضایعات گندم در زمان کاشت :

ضایعات گندم در زمان کاشت به دلیل استفاده از روش های قدیمی و سنتی است . کشاورزانی که گندم را به صورت سنتی می کارند ، حدود 20% ، بذر بیشتری مصرف می کنند . این کار باعث زیاد شدن هزینه ی کاشت می شود . در حالیکه در بیشتر شدن محصول اثری ندارد .

 

رعایت نکته های زیر ، ضایعات گندم در زمان کاشت را کم میکند ، به علاوه باعث بیشتر شدن تولید محصول در مزرعه می شود :

 

1.  در آماده سازی زمین برای کاشت گندم دقت کنید . وقتی زمین خوب آماده نشده باشد ، تعدادی از بذرها درآن جوانه نمی زنند . به علاوه تعدادی هم که جوانه می زنند ، نمی توانند از زمین خارج شوند . در نتیجه ، مقداری از بذر ها سبز نمی شوند و تعداد بوته های مزرعه کم خواهد شد . البته بهتر است با مشورت کارشناسان کشاورزی ، نوعی از بذر را انتخاب کنید که مقاوم تر به ریزش باشد .

2.  سعی بذر پاشی را با دست یا کود پاش گردان انجام ندهید . زیرا در این روش مقدار زیادی از بذرها در عمق زیاد فرو می روند ودر نتیجه ، نمی توانند سبز شوند . تعدادی از بذرها نیز روی خاک می مانند وخوراک پرندگان می شوند . بهترین روش برای کاشت گندم آبی ، « خطی کار » و برای گندم دیم « عمیق کار » است .ضایعات گندم در مزرعه که زمین  آن خوب آماده نشده و بذر آن با دست پاشیده شده است، زیاد خواهد بود.

3.   همیشه از بذرهای اصلاح شده و سالم استفاده کنید . زیرا بذرهای ناسالم ، سبز نمی شوند یا بوته های ضعیفی تولید می کنند . در نتیجه ، محصول کمی به دست می آید و بذرها به هدر می روند .

4.  در انتخاب زمان کاشت گندم دقت کنید . وقتی گندم را دیرتر از زمان معمول بکارید ، مجبور می شوید بذر بیشتری مصرف کنید . به علاوه ، محصول کمتری هم برداشت می کنید .

5.  کشاورزان باتجربه میدانند که وقتی هوا مناسب است باید گندم بهاره را زودتر کاشت . به این ترتیب ، محصول بیشتری برداشت می کنند . دقت در آماده سازی زمین و استفاده از خطی کار ، ضایعات گندم در زمان کاشت را کم میکند .

 

ضایعات گندم در زمان برداشت :

رعایت چند نکته ی ساده در زمان برداشت ، مقدار ریزش گندم را کم می کند :

 

1.   برداشت دیر هنگام گندم ، باعث شل شدن دانه در خوشه می شود . در نتیجه دانه ها با اولین ضربه از خوشه جدا می شوند و روی زمین می ریزند . اگر ماشین های برداشت در دسترس نباشند ، بهتر است برداشت گندم را کمی زودتر انجام دهید .

2.      برای کم شدن ریزش محصول بهتر است برداشت گندم را صبح زود یا هنگام غروب انجام ندهید .

3.      برداشت گندم را با کمباین های قدیمی و فرسوده انجام ندهید .

4.   اگر سرعت حرکت کمباین زیاد باشد ، بوجاری درست انجام نمی شود . در نتیجه ، ضایعات گندم زیاد خواهد شد .

5.   رانندگان ماهرکمباین می دانند چگونه کمباین را تنظیم کنند تا ریزش گندم کم شود. بنابراین سعی کنید از کسانیکه در این کار مهارت دارند استفاده کنید .

6.   هنگام برداشت ، چند بارکاهی را که از پشت کمباین بیرون می ریزد ، امتحان کنید . اگر تعداد خوشه های سالم یا دانه های گندم در کاه زیاد است ، به راننده کمباین بگوئید تا کمباین را دوباره تنظیم کند .

7.   سعی کنید هنگام برداشت ، جوی آب کمتری در مزرعه ایجاد کنید . زیرا ناهمواری های مزرعه باعث به هم خوردن تنظیم کمباین و زیاد شدن ریزش گندم می شود .

 

ضایعات گندم پس از برداشت :

دانه ی گندم موجودی زنده است . چون در شرایط مناسب جوانه می زند . برای سالم ماندن گندم تا زمان فروش یا مصرف باید مراقب آن بود .

 

مراقبتهای گندم پس از برداشت :    1 ) خشک کردن     2 ) بوجاری     3 ) انبارداری

 

1 ) خشک کردن : اگر دانه گندم را قبل از خشک کردن انبار کنیم ، دانه ها جوانه می زنند یا عرق می کنند . این کار باعث کپک زدن و فاسد شدن دانه های گندم می شود . دانه های فاسد شده ، قهوه ای رنگ هستند و داخل آنها نرم شده و بوی سوختگی می دهند . این گندم برای انسان و دام قابل مصرف نیست و باید دور ریخته شود .

 

به این ترتیب ، مقداری از دسترنج کشاورز به هدر می رود . اگر رطوبت دانه ی گندم در زمان برداشت زیاد باشد باید آن را در  روی زمین خشک و در هوای آزاد پهن کرد . به این ترتیب ، گندم خشک می شود .

 

2 ) بوجاری : همیشه در مزرعه ، هنگام برداشت گندم ، مقداری کاه ، بذر و ساقه ی علفهای هرز نیز برداشت می شود . برای جدا کردن گندم از این مواد ، باید گندم را بوجاری کرد . برای این کار بهتر است از دستگاه بوجاری استفاده کنید . زیرا در روش سنتی ، مقدار زیادی از گندم به وسیله ی باد یا چهار شاخ پراکنده می شود .

همچنین با خاک مخلوط می شود و قابل جمع آوری نیست . در روش سنتی از هر هزار کیلوگرم گندم ، دست کم 50 کیلوگرم به هدر میرود .بذر علفهای هرز در مزرعه گندم ، همراه محصول برداشت می شود . برای جداکردن این مواد از گندم باید بوجاری انجام شود .

 

3 ) انبارداری : گندم را قبل از آرد کردن ، باید دست کم 2 ماه درانبار نگهداری کرد . زیرا خمیری که از آرد تازه تهیه می شود ، خوب به عمل نمی آید . در نتیجه ، نمی توان نان خوبی از آن تهیه کرد . به طور معمول ، کشاورزان مقداری از محصول گندم را برای مصرف نگه میدارند و بقیه را می فروشند .

 

برای اینکه گندم در انبار برای مدت زیادی سالم بماند باید نکته های زیر را رعایت کنید :

1.   لازم است گندم را پس از انبار کردن ، بو جاری کنید .زیرا بذر و ساقه ی علفهای هرز ، رطوبت زیادی دارند . در نتیجه باعث کپک زدن مقداری از گندم انبار می شو ند .

2.  اگر گندم را در کیسه نگهداری می کنید باید از کیسه های پشمی و کتانی استفاده کنید . چون کیسه های پلاستیکی ، گندم را گرم نگه میدارد و در نتیجه باعث فاسد شدن آن می شوند .

3.  گندم را در انبار خشک و تمیز بر روی هم انباشته کنید . ارتفاع توده ی گندم در انبار منزل نباید بیشتر از یک متر باشد . زیرا دانه های زیرتوده ، عرق می کنند و کپک می زنند . بنابراین لازم است چند هفته یکبار گندم را با بیل یا با وسیله دیگر زیرو رو کنید .

4.  دمای هوای انبار نباید بیشتر از 10 درجه سانتیگراد باشد . پس باید یک دماسنج ساده و ارزان قیمت به دیوار انبار نصب کنید .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آشنا یی با سن غلات و راه های مبارزه با آن

 

مقدمه :

 

سن گندم به علت نحوه ی زندگی خود ، مشخصات متفاوتی دارد . بعضی از سن ها که در جاهای بلند مانند کوهستان ها زندگی می کنند و از علف های همان محل تغذیه می کنند ، جثه کوچکی دارند . بعضی دیگر از سن ها که از مزرعه های گندم و جو تغذیه می کنند ، جثه بزرگی دارند . به همین دلیل طول حشره کامل سن حدود 12 تا 14 میلی متر و عرض آن 6 تا 7 میلی متر متغیر است .

 

رنگ حشره کامل سن ، قهوه ای و زرد خاکی روشن تا تیره متغیر است . تعداد کمی از سن ها به رنگ های سیاه ، قرمز و مسی رنگ دیده می شوند . سر سن به شکل مثلث است و روی آن دو عدد شاخک پنج بند و سه جفت پا قرار دارد که رنگ آن ها مانند رنگ آن ها عمومی بدن سن است .

 

تخم سن به شکل گرد است و اندازه آن یک میلیمتر است . رنگ تخم تازه ، سبز روشن است که به تدریج سبز تیره می شود . از تخم سن ، پوره که همان نوزاد سن است خارج می شود . پوره به رنگ تیره است .

 

حشره کامل سن گندم در کوره ها و در زیر علف و بوته ها ، به خصوص بوته گون و درمنه ، خواب زمستانه را می گذراند . در اواخر زمستان و اوایل بهار ، پس از گرم شدن هوا و رسیدن دما به 18 درجه سانتی گراد ، سن ها به طرف مزرعه های گندم و جو پرواز می کنند . تعدادی از سن ها که نزدیک دیمزارها زمستان گذرانی می کنند ، فاصله زیادی با مزرعه های گندم و جو ندارند ، بنابر این پس از پایان زمستان گذرانی با اندکی پرواز به مزرعه ها می رسند .

 

گروهی دیگر از سن ها که با مزرعه ها فاصله دارند ، مجبور هستند این راه را پرواز کنند . گاهی سن ها 25 تا 30 کیلومتر پرواز می کنند .

به عمل پرواز سن ها و رسیدن به مزرعه گندم و جو « ریزش سن مادر » می گویند . ریزش سن ها در یک ، دو یا سه مرحله انجام می شود . چنانچه شرایط آب و هوا خوب باشد ، ( هوای بهار گرم باشد ) ریزش سن ها در یک مرحله انجام می شود . اما در صورت بارندگی ، سرما و باد ، ریزش سن ها در 2 تا 3 مرحله انجام می شود . در مزرعه هایی که زود کاشته شده اند و محصول رشد کافی دارد ، سن ها بیشتر ریزش میکنند .

 

سن مادر :

سن مادر پس از ورود به مزرعه از برگ ، ساقه و جوانه مرکزی گیاه گندم تغذیه میکند . بعد از یک تا دو هفته تغذیه ، سن مادر جفت گیری می کند و هر حشره ماده حدود 70 تا 80 تخم در دسته های 14 تایی زیر برگ های گندم می گذارد . تخم ها پس از مدتی باز می شوند و پوره ها ( نوزادان سن ) خارج می شوند .

 

پوره ها :

پوره ها 5 مرحله را می گذرانند تا به حشره کامل نسل جدید سن تبدیل شوند . پوره های سن اول خیلی کوچک و تیره رنگ هستند و در قسمت پایین بوته های گندم و پشت برگ ها در سایه زندگی می کنند . پوره های سن اول تا اواسط سن دوم بدون حرکت و تغذیه می مانند . پس از این مرحله ، دوره ی تغذیه ورشد شروع می شود . هر چه پوره ها بزرگتر می شوند ، از گندم ها بیشتر تغذیه می کنند و خسارت زیادی می زنند .

 

سن بالغ :

پس از آنکه دوره ی تغذیه سن های بالغ نسل جدید تمام شد ، آنها به مکان های تابستان گذرانی می روند . این عمل برای دور شدن از گرمای محیط مزرعه برای سن ها لازم است تا در یک محیط آرام و خنک استراحت کنند . پس از بارندکی های پاییزه سن ها محل خود را عوض می کنند و به قسمتهای جنوبی و آفتابی می روند و تا پایان زمستان در آن مکان ها باقی می مانند .

 

نحوه خسارت سن :

در صورتی که با سن مبارزه نشود و از روش های کنترل این آفت استفاده نشود ، این آفت می تواند تا صددرصد محصول گندم و جو را از بین ببرد . خوب است بدانید که در دو مرحله خسارت میزند که شناخت این دو مرحله و مبارزه به موقع ، می تواند جلو ی خسارت را بگیرد . این دو مرحله به شرح زیر هستند :

 

1 ) خسارت در مرحله سن مادر :

همان طور که گفتیم ، سن مادر پس از ریزش به مزرعه ها از برگ ، ساقه و جوانه مرکزی گندم تغذیه می کند . اگر شدت حمله بیشتر باشد ، جوانه مرکزی گیاهان زرد می شود و مزرعه گندم به یک علفزار تبدیل می شود . سن مادر ، خرطوم خود را در هر قسمت از گیاه گندم که بیرون از خاک قرار دارد وارد می کند و خسارت می زند . از محل ورود خرطوم حشره به گیاه به بالا ، به رنگ زرد تا زرد مایل به قهوه ای در می آید و خوشه ها سفید رنگ می شوند .

 

2 ) خسارت در مرحله پورگی :

در این مرحله ، پوره ها باعث خراب شدن دانه ها می شوند و با وارد کردن ماده ای در دانه گندم ، کیفیت نانوایی محصول را پایین می آورند . این ماده طعم و بوی نامطبوع و بدی دارد و برای سلامتی انسان ضرر دارد . آفت سن در این مرحله می تواند تا 100% به دانه های کندم حمله کند و آنها را نابود کند . از نشانه های دانه های سن زده گندم ، یک نقطه ی تیره رنگ با هاله ی بی رنگ دور آن است که در متن زرد دانه گندم ، کاملاً مشخص است . خوب است بدانید که این خسارت با خسارت هیچ آفت و بیماری یکسان نیست .

 

 

روشهای کنترل آفت سن :

مهم ترین کاری که یک کشاورز باید برای مقابله با سن انجام دهد ، کنترل آفت است . روش های کنترل آفت سن به شرح زیر است :

 

1 ) در منا طق آلوده ودر شیب های بالای 8 درصد ، گندم کاری نشود . این کار میتواند اثر مهمی در کاهش جمعیت سن داشته باشد .

 

2 ) تناوب زراعی را با محصولاتی مانند جو انجام دهید . در مناطق آلوده به سن ، به خصوص موقعی که آفت طغیان کرده است ، 2 تا 3 سال از کاشت گندم خودداری کنید . این کار برای کاهش آفت سن اهمیت دارد .

 

3 ) از تخریب مراتع و تبدیل آنها به زمین های زراعی ، خودداری کنید . به خصوص اگر جهت شخم صحیح نباشد ، باعث فرسایش خاک می شود و این کار اثرهای بدی در محیط زیست دارد . یکی از اثرهای بد ، طغیان آفت سن گندم است .

 

4 ) سفارش می شودکه در اطراف مزرعه های گندم ، درختانی که بدنه ناصاف دارند و یا آفتابگردان وگیاهان مشابه بکارید . این کار به دشمنان طبیعی آفت سن مانند مگس فازیا و نوعی زنبورکمک می کند زیرا مگس فازیا تخم های خود را پشت سن مادر می گذارد و کرم های خارج شده از آن تخم ها ، از سن مادر تغذیه میکنند .

 

همچنین حشره دیگری که دشمن طبیعی سن است ، نوعی زنبور است که تخم های خود را در داخل تخم های سن قرار می دهد . این کار باعث سیاه و فاسد شدن تخم های سن می شود .

 

5 ) در زمین های کم بازده به جای گندم و جو ، گیاهان دیگری بکارید .

مبارزه شیمیایی با آفت سن :

اگر در مزرعه ، تعداد سن های مادر و پوره ای آن زیاد باشد و دشمنان طبیعی نتوانند آنها را کنترل کنند ، باید مبارزه شیمیایی انجام شود . شما کشاورزان عزیز باید به طور دائم به مزرعه های خود سرکشی کنید . اگر تعداد سن ها در هر متر مربع ( مطابق جدول های شماره 1 و 2 ) بیش از تعداد مجاز باشد ، موضوع را به کارشناسان جهاد کشاورزی خبر دهید . کارشناسان مرکز خدمات با دیدن مزرعه و به دست آوردن اطلاعات لازم ، زمان و نحوه ی صحیح مبارزه ی شیمیایی را به شما کشاورزان خواهند گفت.

 

حد لازم برای مبارزه شیمیایی با سن گندم و جو :

 1 ) سن مادر : موقعی که بیشتر از 90% سن های مادر از محل های زمستان گذرانی به مزرعه های غلات ریزش کردند ، مطابق دستور العمل زیر ، باید مبارزه شیمیایی را انجام داد .

 

جدول شماره 1 _ حد لازم برای مبارزه شیمیایی با سن مادر

 

2 ) پوره : بهترین زمان مبارزه با پوره ها ، سن دوم پورگی است . برای این کار سمپاشی باید مطابق جدول شماره 2 انجام شود .

 

جدول شماره 2 _ حد لازم برای مبارزه شیمیایی با پوره سن

 

سموم مورد استفاده :

فنیترویتون ، 1 لیتر در هکتار

فنیتون ، 1 لیتر در هکتار

دسیس ، 300 سی سی در هکتار

دیپترکس ، 2/1 کیلو گرم در هکتار

 

نمونه برداری :

کشاورزان عزیز گندم و جو کار ، برای اینکه بدانید مزرعه شما قابل سمپاشی هست یا نه، باید از مزرعه خود نمونه برداری کنید . برای این کار بهتر است از یک وسیله چارچوب مانند چوبی یا فلزی به نام پلات استفاده کنید . پلات را معمولاً به اندازه یک متر در یک متر می سازند .

 

 برای نمونه برداری ، در طول قطر مزرعه از ابتدا تا انتهای قطر 10 بار به صورت تصادفی پلات را در روی بوته های گندم قرار دهید . سپس در همان محل پلات ، با تکان دادن بوته های داخل پلات ، تعداد سن ها بشمارید . اگر تعداد این آفت به حد لازم برای انجام مبارزه شیمیایی رسید ، مزرعه شما نیاز به سمپاشی دارد . اگر به این حد نرسد سمپاشی لازم نیست . در مرحله سن مادر ، هر 3 تا 4 روز یکبار نمونه برداری را انجام دهید تا از ضرورت سمپاشی مزرعه مطمئن شوید .

زنبو ر ساقه خوار غلات و راه های جلوگیری از خسارت آن :

 

مقدمه :

 

این حشره یکی از آفات مهم گندم و جو محسوب میشود . در اکثر مناطق زیر کشت غلات فعا لیت دارد ولی در استان های تهران ، مرکزی و فارس از اهمیت بیشتری برخوردار است .

 

شکل ظاهری آفت :

 

حشره کامل زنبور کوچکی است به طول 10 تا 12 میلی متر ، رنگ عمومی بدن سیاه براق است ولی قسمتهایی از بدن به رنگ زرد می باشد .

 

لارو این زنبور بدون پا و خمیده به رنگ سفید و 12 تا 14 میلی متر طول دارد .

 

نحوه زندگی و خسارت آفت :

 

این حشره تابستان ، پاییزو زمستان را به صورت لارو و به حالت دیاپوز در محل طوقه گندم و جو می گذارند . در اواخر اسفند ماه یا اوایل فروردین در همان جا تبدیل به شفیره می شود و حشرات کامل معمولاً از اواخر فروردین ماه در مزارع غلات ظاهر می شوند .

 

حشره ماده تخم های خود را به صورت انفرادی داخل ساقه قرار می دهد و لارو پس از خروج از تخم از بافت پارانشیم داخل ساقه تغذیه کرده و به تدریج به سمت پایین ساقه حرکت می کند و هم زمان با برداشت محصول ، خود را به محل طوقه در خاک رسانده و ضمن ساختن پیله ، در داخل یک محفظه به حالت دیاپوز به سر می برد .این آفت در هر سال یک نسل تولید میکند .

 

خسارت زنبور ساقه خوار غلات منحصراً توسط لارو و در دو مرحله وارد می شود :

 

در مرحله اول تغذیه لارو از بافت پارانشیم و دستجات آوندی داخل ساقه باعث کاهش جریان شیره گیاهی و در نتیجه لاغر و سبک شدن دانه ها می شود . گاهی تمام بافت آوندی مورد تغذیه لارو قرار می گیرد که باعث قطع جریان شیره گیاهی شده و در نتیجه خوشه زود تر از موعد خشک شده و دانه ها پوک می شوند .تغذیه لارو از بافت داخل ساقه باعث می شود که تمام طول ساقه از مواد جویده شده و فضولات لارو انباشته گردد .

 

در مرحله دوم ، لارو پس از کامل شدن شدن تغذیه و قبل از تشکیل پیله و استقرار در محل طوقه ، قسمتی از داخل ساقه را به صورت دایره جویده و پس از مخلوط کردن آن با بزاق جهت ساختن در پوش لانه مورد استفاده قرار می دهد . ساقه در قسمت جویده شده ضعیف می شود و به محض وزش باد از محل مذکور شکسته و روی زمین می افتد و در هنگام برداشت در زمین باقی می ماند .

 

راه های جلوگیری از خسارت آفت :

 

الف ) شخم پس ا ز بردا شت محصول :

 

در صورتی که زمین گندم و جو پس از برداشت محصول شخم زده شود ، قسمت عمده ای از طوقه ها در اعماق مختلف خاک قرار گرفته و لارو های داخل طوقه ها تلف می شوند و از میزان جمعیت آفت در سال بعد کاسته می شود .

 

ب ) بردا شت به موقع محصول :

 

در صورتی که محصول گندم به محض ایجاد شرایط مناسب برداشت گردد ( در مرحله سفت شدن ورسیدن دانه ها ) حدود 5 تا 10 درصد لاروهایی که تغذیه آنها کامل نشده و هنوز در داخل ساقه هستند از بین می روند و موفق به رسیدن و استقرار در محل طوقه نمی گردند .

 

ج ) کا شت ا رقام مقا وم :

ارقام مختلف گندم و جو به یک اندازه مورد حمله این آفت قرار نمی گیرند ، به همین جهت یکی از راه های مؤ ثر جهت جلو گیری از خسارت این زنبور ، انتخاب و کاشت ارقامی است که کمتر مورد حمله قرار گرفته و خسارت کمتری متحمل شوند .

 

تا کنون چندین رقم و لاین پیشرفته گندم و جو که نسبت به این آفت مقاومت قابل توجه نشان داده ، شناسایی و جهت تولید ارقام پر محصول و مقاوم به این حشره ، در اختیار مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر قرار گرفته است . ضخامت ساقه و میزان سیلیس موجود در بافت های گیاه در مقاومت و حساسیت رقم به این آفت تأ ثیر دارند .

 

د ) مبارزه شیمیا یی :

 

مبارزه شیمیایی اختصاصی با این آفت با در نظر گرفتن اینکه خروج حشرات کامل تدریجی بوده و لاروها هم در تمام دوره نشو و نما در داخل ساقه به سر می برند ، صحیح به نظر نمی رسد . در مناطق آلوده به زنبور ساقه خوار غلات و سن گندم ، در صورتی که مبارزه شیمیایی علیه سن مادر انجام شود ، حشرات کامل زنبور ساقه خوار موجود در مزرعه نیز از بین رفته و جمعیت آفت کاهش می یابد .

 

روش سوزاندن کاه و کلش که در مناطق آلوده جهت کاهش جمعیت آفت و یا تسریع در آماده شدن زمین جهت کشت دوم انجام می شود ، نه تنها تأ ثیری روی لارهای داخل طوقه ندارد بلکه به خاطر از بین بردن  میکرو ارگانیسم های خاک ، نابود کردن پارازایت ها و پرداتورهایی که در داخل کلش ها پناه گرفته اند و نیز ارزش اقتصادی کاه و کلش که می تواند مورد تغذیه دام قرار گیرد به هیچ وجه قابل توصیه نمی باشد .

 

 

سوسک سیاه گندم

 

مقدمه :

سوسک سیاه گندم Za bru s  tenebrioides  یکی از آفات مهم گندم و جو در استان های ایلام به ویژه در شهرستان های دره شهر و آبدانان می باشد ، این آفت در برخی از مزارع خسارت اقتصادی را به محصولات وارد نموده و گاهاً کشاورزان را مجبور به دوباره کاری محصول نموده است .

 

این آفت علاوه بر استان ایلام در استان های کرمانشاه ، گلستان ، قسمتهایی از خراسان ، آذربایجان و اطراف تهران گزارش شده است و علاوه بر ایران از کشورهای رومانی ، آلمان ، اتریش ، شوروی سابق ، بلغارستان ، ایتالیا ، انگلیس و فرانسه نیز گزارش شده است .

 

خسارت اصلی آفت بیشتر مربوط به مرحله لاروی آن می باشد . لاروها تمام قسمت پارانشیم برگ را می جوند و فقط گلبرگ ها را باقی می گذارند و هر چه بوته جوان تر باشد جبران خسارت ناشی از آن مشکل تر خواهد بود Krya zheva  در سال 1985 گزارش نموده که میزان خسارت این آفت در کشور شوروی سابق در اراضی آلوده در سالهای طغیانی 20 تا 25 درصد و در سال های عادی 5 تا 10 درصد می باشد .

مشخصات ظاهری آفت :

دوره زندگی سوسک سیاه گندم شامل چهار مرحله به شرح زیر می باشد :

 

1 ) حشره کامل : حشره کامل سوسک سیاه رنگی به طول 12 تا 15 و عرضی حدود 6 میلی متر می باشد ، رنگ آن سیاه براق و قسمت تحتانی بدنش کمی روشن تر می باشد بالپوش های آن محدب بوده و روی سطح آنها تعدادی خطوط موازی دیده می شود . در انتهای ساق پاهای جلو در سمت داخل دو خار دراز وجود دارد .

 

2 ) تخم : تخم های آن سفید رنگ و بیضی شکل می باشند .

 

3 ) لارو یا کرم : اندازه لارو پس از رشد کامل 30 تا 35 میلی متر بوده و رنگ آن سفید مایل به زرد می باشد و سر و سینه آن خرمایی مایل به قهوه ای می باشد و روی سطح پشتی حلقه ای شکم لکه های بزرگ قهوه ای رنگی مشاهده می شود . در بند آخر شکم لارو دو زائده ی کوچک دیده می شود .

 

4 ) شفیره : قسمت های مختلف شفیره آن همانند سایر سوسک ها نمایان بوده و سفید رنگ می باشد .

 

بیولوژی و رفتار سوسک سیاه گندم :

سوسک سیاه گندم در شرایط آب و هوایی دره شهر دارای یک نسل در سال بوده و زمستان را به صورت لاروهای فعال سنین مختلف بسر می برد ، دوره لاروی آفت از اواسط مهر ماه شروع و تا اواسط فروردین ماه ادامه دارد و در این مدت 6 ماهه به صورت سنین مختلف لاروی بوده و خسارت اصلی آفت نیز مربوط به همین مرحله می باشد و با توجه به تاریخ کشت گندم در منطقه لارو آفت 4 تا 5 ماه به محصول خسارت وارد می کند .

 

لارو های آفت تمام قسمت پارانشیم برگ را می جوند و فقط رگبرگ ها را باقی می گذارند و هر چه بوته جوان تر باشد جبران خسارت ناشی از آن نیز مشکل تر خواهد بود . تراکم لارو آفت در حاشیه مزارع که در فصل تابستان دارای رطوبت بیشتر به علت عبور جوی آب بوده اند خیلی بیشتر از میانگین تراکم آفت در داخل مزارع بوده است و این اختلافات تراکم ، مربوط به تخم ریزی آفت درقسمتهای مرطوب مزرعه می باشد

به عنوان مثال در یک مزرعه آلوده تعداد 125 عدد لارو در متر مربع در حاشیه آن که در نزدیکی محل گذر جوی آب بود مشاهده گردید در صورتیکه میانگین تعداد لارو در سطح مزرعه 10 لارو در متر مربع بوده است .

 

لارو آفت علاوه بر تغذیه از گندم و جو از علفهای هرز باریک برگ از جمله برموس و یولاف نیز تغذیه می نماید ، پس از پایان دوره لاروی مرحله شفیرگی آفت از دهم فروردین ماه به بعد مشاهده گردید و شفیره ها نیز به مدت 1 تا 5/1 ماه در طبیعت یافت می شوند .

 

حشرات کامل آفت از نیمه دوم فروردین ماه در طبیعت ظاهر شده و حدود 7 تا 8 ماه از سال در اراضی آلوده مشاهده می شوند . حشرات کامل تا برداشت گندم کم و بیش از خوشه گندم تغذیه کرده و شب فعال میباشند و روزها را در عمق 15 تا 20 سانتی متری خاک و یا زیر کاه و کلش بسر می برند .

 

حشرات کامل پس از برداشت گندم در نقاط مرطوب در زیر کاه و کلش و یا در حاشیه مزارع که از رطوبت کافی برخوردار باشند در داخل خاک بسر می برند در اراضی که دارای کاه و کلش بوده ولی فاقد رطوبت کافی باشند حشرات کامل آفت به ندرت مشاهده می شود . به عبارت دیگر مرطوب بودن زمین عامل مهمی جهت تابستان گذرانی آفت محسوب می شود .

 

دوره تخم ریزی آفت طولانی بوده و از تیرماه تا آبان ماه یعنی حدود 4 تا 5 ماه است . تخم ریزی آفت تابع شرایط محیطی از جمله رطوبت و حرارت خاک و وجود پناهگاه مناسب ( کاه وکلش ) می باشد ، پس با توجه به طولانی بودن دوره تخم ریزی آفت تاریخ ظهور لارو آفت در مزارع مختلف متفاوت خواهد بود . بنابراین این آفت دارای یک نسل در سال است .

 

آستانه خسارت اقتصادی :

Epperlin  و همکاران در سال 1984 در کشور آلمان مطالعاتی در رابطه با سنین لاروی و میزان خسارت سوسک سیاه گندم انجام داده و ذکر نموده اند که لاروهای سنین سوم ده برابر بیشتر از لاروهای سنین اول ماده غذایی مصرف می کنند ، همچنین نشان داده شده است زمانی که ساقه اصلی گندم جوانه زده باشد 3 الی 5 لارو سوسک سیاه و یا 7 الی 14 ساقه خسارت دیده در متر مربع باعث بروز خسارت اقتصادی می شود .

Ca te  در سال 1983 گزارش نموده در اتریش آستانه خسارت لارو سوسک سیاه در فصل پاییز 1 یا 2 لارو و در فصل بهار 3 تا 5 لارو در متر مربع می شود .

 

Pa nd ov در سال 1981 از کشور بلغارستان گزارش نموده وقتی که تراکم لارو سوسک سیاه 6 تا 15 عدد در متر مربع باشد کنترل شیمیایی آفت ضروری است .

 

نحوه مبارزه :

1 ) مبارزه زراعی :  با توجه به مشاهده تخم سوسک سیاه گندم از تیر ماه به بعد و حساس بودن تخم به اندکی ضربه و جابجایی شخم زمین در اواخر تابستان و یا اوایل پاییز می تواند راه حل مناسبی برای کم کردن جمعیت آفت باشد . این امر با بررسی در اراضی که درآنها عملیات شخم و جمع آوری کاه و کلش بعد از برداشت محصول انجام گرفته به وضوح مشاهده گردیده است .

 

یعنی مزارعی که بعد از برداشت شخم زده شده و یا بقایای محصول جمع آوری گردیده نسبت به اراضی که بعد از برداشت دارای کاه و کلش بودند آلودگی نداشته و یا کمترآلوده بودند ، علاوه بر اقدامات مذکور تناوب زراعی یکی دیگر از مهمترین طرق مبارزه با آفت مذکور می باشد و تلفیق مورد مذکور تحت مدیریت صحیح میتواند جمعیت آفت را به نحو مؤثرتری کنترل نماید .

 

در کشور بلغارستان نیز جهت جلوگیری از توسعه سوسک سیاه گندم بر اجرای تناوب زراعی تأکید شده است . در کشور اکراین معیارهای کنترل سوسک سیاه گندم به شرح زیر تعیین گردیده است :

 

الف ) از بین بردن بقایای محصول پس از برداشت

ب ) از بین بردن گیاهان خودرو در زمین بعد از برداشت

ج ) زمان کاشت محصول با زمان مبارزه زراعی ( شخم زدن زمین ) نبایستی بیش از 20 تا 30 روز فاصله داشته باشد .

د ) قبل از به کارگیری حشره کش ها بایستی تراکم تخم ، لارو و حشرات کامل آفت مشخص گردد .

 

 2 ) مبارزه شیمیایی : در صورت به کارگیری روشهای مبارزه زراعی ، در عمل نیازی به مبارزه شیمیایی در اغلب مزارع آلوده نمی باشد . ولی در خصوص کنترل شیمیایی آن به دو صورت در کشورهای مختلف اقدام شده است :

 

الف ) استفاده از سموم ( مخلوطی لز سموم لیندین و اتیل مرکوری ) ، گامابی اج سی ، گرانول دیازینون و سم لیندین برای ضدعفونی بذور مؤثر گزارش شده اند .

ب ) استفاده از سم دورسبان به میزان دولیتر و سایپرمترین به میزان 4/0 لیتر در هکتار ، دیازینون به میزان 5/1 لیتر در هکتار ، پارایتون به میزان 50 تا 100 ، تریکلروفون به میزان 300 و فنبتریتیون به میزان 150 میلی لیتر در هکتار را بعد از سبز کردن محصول به صورت محلول پاشی گزارش شده نموده اند .

 

 

 

 

نماتد گالزای گندم

 

 

مقدمه :

 

این نماتد اولین نماتد بیماری زای گیاهی است که شناخته شده است و در ایران تا کنون از استان های اصفهان ، ایلام ، زنجان ، سیستان و بلوچستان ، فارس ، کردستان ، کرمانشاه ، گلستان ، لرستان و همدان گزارش شده است . در استان خوزستان تمام شهرستان هایی که گندم کشت می کنند آلوده به این نماتد هستند .

 

خسارت نماتد گال گندم :

 

گالهای ( کیستهای حاوی لارو نماتد ) نماتد به محض قرار گرفتن در خاک در صورت وجود شرایط مساعد از جمله رطوبت و حرارت متورم شده و به تدریج لاروها فعال گشته و از آنها خارج شده و به حرکت در می آیند . دوره زندگی لاروهای جوان سن دوم در داخل خاک زراعی در صورت عدم وجود میزبان حدود 7 ماه است و در درون گال در شرایط خشک تا 30 سال هم لاروها زنده می مانند .

 

این بیماری در مراحل مختلف رشدی علائم و خسارتهای متفاوتی دارد .

 

علائم بیماری :

 

1 ) مرحله کا شت : در این مرحله گال های قهوه ای رنگ نماتد در میان بذور قابل مشاهده می باشند که باید قبل از کاشت بذور را بوجاری و گالها را کاملاً جدا نمود .

 

2 ) در مرحله پنجه زنی : در این مرحله هنگام بازدید مزرعه مشاهده می شود بعضی بوته ها کوتوله مانده و برگ ها حالت پیچیدگی و بدشکلی دارند .

 

3 ) مرحله خوشه دهی : در این مرحله و هنگام شروع خوشه دهی با مراجعه به مزرعه مشاهده می شود که :

 

الف ) از بعضی خوشه ها شیره یا صمغ زردرنگی ترشح میشود که این صمغ علامت بیماری باکتریایی خوشه صمغی گندم است که عامل بیماری معمولاً فقط به وسیله لارو نماتد گال گندم به گندم منتقل می شود و منجر به تشکیل خوشه ای می شود که کاملاً زرد رنگ و پوشیده از صمغ است ، در این خوشه ها دانه تشکیل نشده و پس از بارندگی و شستشوی صمغ زرد رنگ فقط محور خوشه باقی می ماند .

 

ب ) تعدادی از خوشه ها بر اثر بیماری در غلاف برگ پرچم گیر کرده ، باز نشده و تلقیح نمی شوند .

 

ج ) در مرحله خوشه دهی بعضی خوشه ها که درآن گال های نماتد تشکیل می شود ، این گال ها ابتدا سبز رنگ ونرم هستند و سپس در مراحل بعدی به رنگ قهوه ای روشن تا تیره در آمده و پوسته آن کاملاً سخت می شود ، به طوری که با فشار دست اصلاً قابل شکستن نیست .

 

4 ) مرحله برداشت : در این مرحله گال های سخت شده به رنگ قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره همراه با بذور گندم برداشت شده و در توده بذر مشاهده می شود .

 

مبارزه :

 

این بیماری به علت اینکه فقط توسط گال های مملو از لاروسن دوم منتقل می شود ، فقط با پیش گیری قابل در مان است و برای این امر می توان به روش های زیر اقدام نمود :

 

1)    استفاده از بذر سالم و کواهی شده .

2)   بو جاری دقیق بذور گندم به وسیله دستگاه های بوجاری و ضد عفونی گندم .

3)  معدوم نمودن گال ها و یا تبدیل کردن آن ها به کنسانتره برای تغذیه دام .

4)  سوزاندن کاه و کلش مزارع آلوده .

5)   تناوب زراعی با سایر محصولات تابستانه و زمستانه به مدت یک الی دو سال .

ترویج استفاده درست از کود های شیمیایی و حیوانی برای افزایش تولید گندم آبی :

 

 

چرا باید گندم بکاریم؟

گندم از مهمترین و پر مصرف ترین محصولات کشاورزی در کشورمان است. برای تامین گندم مورد نیاز مردم ، دولت ناچار است هر ساله مقدار زیادی گندم از کشورهای خارجی خریداری نماید.

 

اگر کشاورزان ما سعی نمایند که با علم و دانش گندم بکارند ، تولید این محصول افزایش چشم گیری خواهد داشت که در این صورت هم درآمد بیشتری برای خودشان کسب کرده اند و هم به اقتصاد کشور کمک زیادی خواهد شد.

 

چرا باید به مزرعه ی گندم کود بد هیم ؟

چون ریشه ی گندم برای رشد و نمو برگها ، ساقه و دانه ، مرتباً از مواد غذایی خاک استفاده می کند ، بعد از مدتی حاصلخیزی خاک کاهش می یابد و گیاه کم کم ضعیف و زرد می شود .

 

در این جاست که باید بدانیم زمین به چه مواد غذایی احتیاج دارد و آن گاه با دادن به اندازه ی کود شیمیایی و حیوانی دوباره خاک را پر قوه و حاصلخیز کنیم . البته باید توجه داشت که همان طور که کمبود مواد غذایی در خاک ، باعث ضعیف شدن بوته ها می شود ، مصرف زیاد کود های شیمیایی نیز باعث از بین رفتن گیاه و خراب شدن خاک زراعی خواهد شد .

 

چه مقدار کود به گندم بد هیم تا بیشترین تولید را داشته باشیم ؟

این سئوالی است که کشاورزان هر سال وقتی می خواهند به خاک مزرعه خود کود بدهند از خود می پرسند . تنها جوابی که به این سئوال می توان داد آن است که چون مقدار کود مورد نیاز گیاه به عوامل بسیار زیادی بستگی دارد . کشاورزان می باید قبل از کاشت ، نمونه خاک مزرعه خود را به نزدیک ترین آزمایشگاه خاک و آب منطقه ببرند و نتایج آن را گرفته و بر اساس توصیه ی کارشناسان مربوطه ، کود را به  زمین خود بدهند و مطمئن باشند که با این روش هم به تولید بالایی دست خواهند بافت و هم خاک و زمین خود را با مصرف بی رویه کود های شیمیایی از بین نخواهند برد پس

 

مقدار مصرف کود در زمین باید بر اساس نتایج آزمایشگاه باشد.

                                                                                   

گندم به چه کود هایی نیاز دارد ؟

مهمترین کود های شیمیایی مورد نیاز گندم ازت ، فسفر و پتاس هستند .

 

ازت چیست و چه نقشی در رشد بوته های گندم دارد ؟

ازت موادی است که موجب رشد و نمو ، شادابی گندم ، زیاد شدن ساقه ها و برگها ، افزایش مقدار محصول ، بالا رفتن کیفیت و مرغوبیت دانه ها می شود .

 

کمبود ازت در خاک چه نشانه هایی روی گیاه دارد ؟

اگر در خاک ازت به اندازه کافی نباشد ، برگ های کندم کمی زرد می شوند و اگر این کمبود شدید باشد برگها کاملاً زرد ، رنگ ساقه سبز و رشد طولی آن کم می شود . در این حالت دانه ها کوچک و چروکیده باقی مانده و تولید محصول کاهش می یابد . ازت مورد نیاز خاک از طریق مصرف کود های شیمیایی از جمله کود اوره ( کود شکری ) تامین می شود .

 

 

چه زمانی باید کود اوره را به خاک داد ؟

برای گرفتن بهترین نتیجه از کود اوره ، می توان آن را در دو یا سه مرحله به گیاه داد :

1)    مرحله پنجه زدن

2)   مرحله ساقه ر فتن

3)  مرحله خوشه بستن 

 

چه مقدار کود اوره باید مصرف کرد ؟

 مقدار دقیق کود اوره به وسیله آزمایش خاک مشخص خواهد شد .

 

به طور کلی اگر خاک شنی باشد و در سال قبل غلات ، ذرت ، چغندر قند و یا سبزی کاشته شده و باقیمانده آنها از مزرعه خارج شده باشد ، برای عملکرد بالا ( 6 تا 8 تن در هکتار ) ، 7 کیسه ( که هر کیسه کود اوره معادل 50 کیلوگرم است ) کود اوره نیاز است در حالیکه اگر کشت سال قبل سویا ، یونجه ، شبدر و لوبیا باشد ، به 4 کیسه کود نیاز می باشد . اگر خاک رسی باشد ، در تناوب نوع اول 6 کیسه و در تناوب نوع دوم 3 کیسه کود اوره باید به خاک داده شود .

 

فسفر چیست ؟ و چه نقشی در رشد بوته های گندم دارد ؟

فسفر یکی از موادی است که موجب رشد و تولید ریشه های قوی و استحکام ساقه گیاه در دوره ی زندگی و همچنین افزایش کیفیت دانه ها می شود .

 

این ماده مقاو مت گیاه را در مقابل خشکی افزایش داده و باعث زود رس شدن خوشه های کندم می شود . کمبود فسفر موجب تیره شدن رنگ برگها ، ساقه و نهایتاً کندی رشد گندم می شود . اگر کمبود ، شدید باشد ، رنگ گیاه ارغوانی و سپس بنفش خواهد شد . برای دادن فسفر مورد نیاز به خاک باید بعد از گرفتن نتیجه آزمایش خاک به ترتیب زیر عمل نمود :

 

فسفر به صورت کود فسفات آمونیوم و یا فسفات تریپل ( کود ساچمه ای ) مصرف می شود .

 

اگر میزان فسفر خاک بین 1 تا 5 میلی گرم در کیلو گرم باشد ، 5 کیسه در هکتار ،

اگر میزان فسفر خاک بین 5 تا 10 میلی گرم در کیلو گرم باشد 3 کیسه در هکتار ،

اگر میزان فسفر خاک بین 10 تا 15 میلی گرم در کیلو گرم باشد 2 کیسه در هکتار و

اگر میزان فسفر خاک بیشتر از 15 میلی گرم در کیلو گرم باشد کود فسفات نیاز نیست

 

پتاسیم چیست و چه نقشی بر روی بوته های گندم دارد ؟

پتاسیم یکی از موادی است که مقاومت گیاه را در برابر بیماری و آفت افزایش داده و موجب  زیاد شدن مواد قندی ، نشاسته ای و همچنین افزایش وزن هزار دانه و سرانجام بهبود کیفیت دانه ها می شود . اگر در خاک ، پتاس به اندازه کافی نباشد ،ساقه و میان گره ها کوتاه و گیاه لاغر و ضعیف می شود . در این حالت برگها به رنگ سبز تیره مایل به آبی در می آیند که حاشیه و نوک آنها ابتدا زرد و سپس به صورت قهوه ای سوخته در می آید . این سوختگی کم کم تمام سطح برگها را نیز فرا می گیرد .

 

ممکن است تعداد ساقه زیاد باشد ولی تعداد خوشه در آن ها خیلی محدود و دانه ها چروکیده و کوچک باقی می مانند . پتاسیم به صورت کود سولفات دو پتاس به خاک داده می شود .

 

چه مقدار کود پتاس به خاک بد هیم ؟

بر اساس نتیجه آزمایش خاک به ترتیب زیر عمل می شود :

اگر میزان پتاس خاک کمتر از 100 میلی گرم در کیلو گرم باشد 5 کیسه کود

اگر میزان پتاس خاک بین 100 تا 150 میلی گرم در کیلو گرم باشد 4 کیسه کود

اگر میزان پتاس خاک بین 150تا200 میلی گرم در کیلو گرم باشد 3 کیسه کود

اگر میزان پتاس خاک بین 200 تا 250 میلی گرم در کیلو گرم باشد 2 کیسه کود

اگر میزان پتاس خاک بین 250 تا 300 میلی گرم در کیلو گرم باشد 1 کیسه کود

اگر میزان پتاس خاک بیشتر از 300 میلی گرم در کیلو گرم باشد کود پتاس مورد نیاز نمی باشد .

کود های حیوانی نیز در کشت گندم بسیار اهمیت دارند .

 

 

اهمیت کود های حیوانی در زراعت گندم آبی :

 

1.   کود های حیوانی دارای مواد غذایی از جمله ازت ، فسفر و پتاس میباشند که به تدریج در اختیار گیاه قرار می گیرد .

2.  کود های حیوانی دارای عناصری هستند که به مقدار کم مورد نیاز گیاه می باشد . این عناصر عبارتند از آهن ، روی ، مس و منگنز .

3.  کود حیوانی خاک را پوک و نرم می کند تا ریشه گیاه بتواند به راحتی در خاک نفوذ کرده و از آب وهوا و عناصر غذایی استفاده نماید .

4.   کود حیوانی باعث افزایش ظرفیت نگه داری رطوبت خاک می شود .

5.  کود های حیوانی به منزله ی غذای تازه برای موجودات ریز در خاک خواهند بودو باعث فعالیت بیشتر این موجودات که نتایج جالبی را از نظر تغذیه گیاه به دنبال دارد ، خواهند شد . بنابر این افزایش 30 تا 40 تن کود حیوانی در هکتار هر 2 تا 3 سال یکبار توصیه می شود .

 

جشن گندم

 

مقدمه :

گندم به عنوان مهمترین محصول استراتژیک جهان سهم بسزایی در تامین امنبت غذایی مردم ایران دارد به طوریکه بیش از 50 درصد متوسط انرژی دریافتی هر نفر در طول روز از نان تامین می شود که این امر باعث گردیده به عنوان یک کالای اساسی در سبد غذایی مردم قرار گیرد .

 

 در ایران بعد از انقلاب اسلامی طرح های افزایش گندم جزئ طرح های در دست اجرای دولت قرار گرفت ولی توفیق چندانی نیافت . اما با استفاده بهینه از پتانسیل های موجود در سطح کشور خوشبختانه از سال 1381 به بعد ظرف مدت 3 سال این طرح ها با موفقیت همراه شد و ایران حدوداً بعد از 48 سال از نظر تولید گندم خود کفا گردید .

با اجرای برنامه های مجری طرح گندم میزان خرید گندم مازاد بر مصرف کشاورزان از 5666 هزار تن در سال 1380 به بیش از 11160 هزار تن در سال 1383 با 97% رشد رسیده است که این مقدار 100 هزار تن بیش از گندم مورد نیاز کشور ( 11040000 تن ) در سال جاری می باشد .

 

عوامل موثر در افزایش تولید گندم طی سالهای اخیر :

1)    اجرای مدیریت اصولی مزرعه در سطح بیش از یک میلیون هکتار از مزارع گندم .

2)  به کارگیری بیش از 4 هزار نفر از فارغ التحصیلان کشاورزی غیر دولتی جهت نظارت و راهنمایی های فنی در مزارع گندم .

3)  توسعه مکانیزاسیون در مزارع گندم و به کار گیری ادوات جدید کشاورزی .

4)  توسعه و ترویج استفاده از بذور اصلاح شده گندم .

5)   بهبود نسبی در تامین و استفاده از نهاده ها از جمله کود و سموم شیمیایی و مواد بیولوژیکی .

6)   تدوین و توزیع کتب و دستورالعمل های مورد نیاز گندم در سطح کشور .

7)  ارتقاء بهره وری از نهاده های تولید .

8)  مدیریت برنامه های آب و خاک و حوزه های آبریز .

 

دو نمونه از انواع گندم که برای کشت در مناطق معتدل کشور به کار میرود عبارتند از گندم مهدوی و زرین .

 

گندم مهدوی

 

مقدمه :

گندم مهدوی با تیپ رشد بهاره ، رقمی با عملکرد بالا و مقاوم نسبت به بیماری ها بوده و نسبت به شوری و سرما نیز متحمل است . این رقم در مقایسه با گندم قدس از نظر عملکرد برتر بوده و به همین دلیل و داشتن مشخصات مطلوب زراعی ، در سال 1374 برای کشت در مناطق معتدل کشور معرفی شده است .

 

پتانسیل عملکرد :

در بررسی های انجام شده در سال های 1371 تا 73 ، در 11 ایستگاه تحقیقاتی در مناطق معتدل کشور ، این رقم با متوسط عملکرد 7 تن و رکورد عملکرد 5/9 تن در هکتار ، نسبت به کندم قدس ، 5% برتری داشته است . این برتری در شرایط همه گیری بیماری زنگ زرد تا 150% در منطقه اسلام آباد غرب گزارش شده است .

 

مشخصات زراعی :

ارتفاع بوته گندم مهدوی 110 تا 115 سانتی متر بوده و تاریخ رسیدن آ ن تقریباً برابر گندم قدس است . این رقم به شوری آب و خاک متحمل بوده و برای کشت در اراضی نسبتاً شور به عنوان جایگزین گندم رقم روشن قابل توصیه است . تحمل به شوری آب و خاک در این رقم ، موجب شده تا جایگزین مناسبی برای رقم روشن به منظور کشت در اراضی نسبتاً شور محسوب می شود .

 

کیفیت نانوایی :

دانه گندم مهدوی سخت و زرد است . این رقم با حدود 10 تا 11 در صد پروتئین ، برای پخت نان های ایرانی مناسب است . دانه این رقم درشت بوده و وزن هزار دانه آن بین 48 تا 53 گرم است .

 

مقاومت در برابر زنگ زرد :

از آزمایش های انجام شده در سال های 1371 تا 73 نشان داده است که این رقم از مقاومت خوبی نسبت به زنگ زرد گندم برخوردار است .

 

مناطق مناسب کشت :

گندم مهدوی برای کشت در مناطق معتدل کشور شامل استان های تهران ، مرکزی ، سمنان ، لرستان ، کرمانشاه ، اصفهان ، یزد و مناطق مشابه قابل توصیه است . این رقم گندم با تحمل نسبی در برابر  شوری خاک ، برای اراضی لب شور اقلیم معتدل کشور نسبت به رقم های دیگر برتری دارد .

 

توصیه های زراعی :

تاریخ کاشت : کشت گندم مهدوی در مناطق معتدل نیمه شمالی کشور ، از اول آبان ماه ودر نیمه جنوبی کشور از پانزدهم آبان در طول یک ماه ، توصیه می شود .

 

میزان مصرف بذر : این میزان با توجه به شیوه کشت ، آمادگی بستر خاک و تاریخ کاشت متفاوت است . در یک زمین با تهیه بستر مناسب و در تاریخ کاشت مناسب و در کشت ماشینی ، مصرف 180 تا 200 کیلو گرم بذر در هکتار قابل توصیه است .

 

میزان کود مورد نیاز : میزان و نوع کود در کشت این گندم با توجه به نوع خاک ، زراعت قبلی و عامل های دیگر ، متفاوت است . به عنوان یک توصیه عمومی ، مصرف 150 کیلوگرم کود فسفات آمونیوم در هکتار ، به صورت پایه و 250 کیلوگرم اوره در هکتار ، در دو نوبت پایه و سرک پیشنهاد می شود .

 

گندم مهدوی رقمی است با پتانسیل عملکرد نسبتاً بالا ، مقاوم به زنگ زرد و متحمل به شوری و سرما که در سال 1374 نامگذاری و به لیست ارقام گندم معرفی شده ی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر افزوده شد .

 

گندم مهدوی از کیفیت نانوایی خوبی برخوردار بوده و برای کشت در مناطق معتدل و معتدل سرد کشور و حتی در زمین های لب شور این اقلیم مناسب است .

 

 

 

گندم زرین

 

مقدمه:

گندم زرین(15841 pk) که از بین مواد دریافتی از پروژه مشترک سیمیت_ایکاردا در کشور ترکیه انتخاب شده است ، در مقایسه با گندم نوید از برتری پتانسیل عملکرد، مقاومت به زنگ زرد و ریزش دانه برخوردار است، از این رو در سال 1374 برای کشت در مناطق سردسیر کشور که از سرمای ملایم برخوردارند، نامگذاری و معرفی گردید.

 

 

 

 

 

پتانسیل عملکرد:

در بررسی های انجام شده در سال های 1371 تا 1373 در مناطق سرد کشور، گندم زرین با متوسط عملکرد 4/6 تن در هکتار، حدود 10 درصد برتری نسبت به رقم نوید نشان داد.

 

میزان برتری این رقم نسبت به گندم نوید در ایستگاه های ارومیه و میاندوآب، بیش از 30 درصد بوده است.

 

مقاومت به بیماری ها:

در بررسی های انجام شده در ایستگاه های تحقیقاتی مناطق سرد کشور، گندم زرین از مقاومت نسبی در مقابل نژاد های موجود زنگ زرد در این مناطق برخوردار بوده است.

 

مشخصات زراعی:

گندم زرین با تیپ رشد نیمه زمستانه، از مقاومت نسبی خوبی در برابر سرما برخوردار است. این رقم گندم با ارتفاع 100 تا 105 سانتیمتر نسبت به خوابیدگی و ریزش دانه مقاوم است.

 

کیفیت نانوایی:

دانه گندم زرین سخت و زرد رنگ است. این گندم با 14_ 13 درصد پروتئین، از  کیفیت نانوایی بسیار خوبی برخوردار  بوده و برای پخت انواع نان مناسب است.

 

مناطق مناسب کاشت:

گندم زرین برای کشت در کلیه ی مناطق سردسیر کشور با سرمای ملایم، به خصوص استان های آذربایجان غربی، کردستان و مناطق سرد استان تهران در حوالی کرج و قزوین و مناطق مشابه، قابل توصیه است.

 

توصیه های زراعی:

تاریخ کاشت: کشت گندم زرین در مناطق سرد کشور، باید در زمانی انجام شود که گیاه قبل از شروع یخبندان، به مرحله 3 تا 5 برگی رسیده باشد.

برای گندم زرین در مناطق مورد توصیه، کشت از دهم مهر ماه تا دهم آبان ماه پیشنهاد می شود.

 

میزان مصرف بذر: مصرف 160 تا180 کیلو گرم بذر در هکتار در کشت ماشینی گندم زرین، قایل توصیه است با تاخیر در تاریخ کاشت می توان به ازاء هر 10 روز تاخیر، تا مقدار 10 درصد به این میزان اضافه کرد.

 

میزان کود مورد نیاز: برای به دست آوردن حد اکثر پتانسیل گندم رقم زرین، مصرف مقدار مناسب کود ضروری است. این مقدار با توجه به نوع خاک، زراعت قبلی و سایر عامل ها متفاوت است.

 

به عنوان یک  توصیه عمومی، مصرف 150 کیلو گرم فسفات آمونیوم در هکتار به صورت پایه و 250 کیلو گرم اوره در هکتار در دو نوبت پایه و سرک، پیشنهاد می شود.

 

 

 

 

آشنا یی با سن غلات و راه های مبارزه با آن

 

مقدمه :

 

سن گندم به علت نحوه ی زندگی خود ، مشخصات متفاوتی دارد . بعضی از سن ها که در جاهای بلند مانند کوهستان ها زندگی می کنند و از علف های همان محل تغذیه می کنند ، جثه کوچکی دارند . بعضی دیگر از سن ها که از مزرعه های گندم و جو تغذیه می کنند ، جثه بزرگی دارند . به همین دلیل طول حشره کامل سن حدود 12 تا 14 میلی متر و عرض آن 6 تا 7 میلی متر متغیر است .

 

رنگ حشره کامل سن ، قهوه ای و زرد خاکی روشن تا تیره متغیر است . تعداد کمی از سن ها به رنگ های سیاه ، قرمز و مسی رنگ دیده می شوند . سر سن به شکل مثلث است و روی آن دو عدد شاخک پنج بند و سه جفت پا قرار دارد که رنگ آن ها مانند رنگ آن ها عمومی بدن سن است .

 

تخم سن به شکل گرد است و اندازه آن یک میلیمتر است . رنگ تخم تازه ، سبز روشن است که به تدریج سبز تیره می شود . از تخم سن ، پوره که همان نوزاد سن است خارج می شود . پوره به رنگ تیره است .

 

حشره کامل سن گندم در کوره ها و در زیر علف و بوته ها ، به خصوص بوته گون و درمنه ، خواب زمستانه را می گذراند . در اواخر زمستان و اوایل بهار ، پس از گرم شدن هوا و رسیدن دما به 18 درجه سانتی گراد ، سن ها به طرف مزرعه های گندم و جو پرواز می کنند . تعدادی از سن ها که نزدیک دیمزارها زمستان گذرانی می کنند ، فاصله زیادی با مزرعه های گندم و جو ندارند ، بنابر این پس از پایان زمستان گذرانی با اندکی پرواز به مزرعه ها می رسند .

 

گروهی دیگر از سن ها که با مزرعه ها فاصله دارند ، مجبور هستند این راه را پرواز کنند . گاهی سن ها 25 تا 30 کیلومتر پرواز می کنند .

به عمل پرواز سن ها و رسیدن به مزرعه گندم و جو « ریزش سن مادر » می گویند . ریزش سن ها در یک ، دو یا سه مرحله انجام می شود . چنانچه شرایط آب و هوا خوب باشد ، ( هوای بهار گرم باشد ) ریزش سن ها در یک مرحله انجام می شود . اما در صورت بارندگی ، سرما و باد ، ریزش سن ها در 2 تا 3 مرحله انجام می شود . در مزرعه هایی که زود کاشته شده اند و محصول رشد کافی دارد ، سن ها بیشتر ریزش میکنند .

 

سن مادر :

سن مادر پس از ورود به مزرعه از برگ ، ساقه و جوانه مرکزی گیاه گندم تغذیه میکند . بعد از یک تا دو هفته تغذیه ، سن مادر جفت گیری می کند و هر حشره ماده حدود 70 تا 80 تخم در دسته های 14 تایی زیر برگ های گندم می گذارد . تخم ها پس از مدتی باز می شوند و پوره ها ( نوزادان سن ) خارج می شوند .

 

پوره ها :

پوره ها 5 مرحله را می گذرانند تا به حشره کامل نسل جدید سن تبدیل شوند . پوره های سن اول خیلی کوچک و تیره رنگ هستند و در قسمت پایین بوته های گندم و پشت برگ ها در سایه زندگی می کنند . پوره های سن اول تا اواسط سن دوم بدون حرکت و تغذیه می مانند . پس از این مرحله ، دوره ی تغذیه ورشد شروع می شود . هر چه پوره ها بزرگتر می شوند ، از گندم ها بیشتر تغذیه می کنند و خسارت زیادی می زنند .

 

سن بالغ :

پس از آنکه دوره ی تغذیه سن های بالغ نسل جدید تمام شد ، آنها به مکان های تابستان گذرانی می روند . این عمل برای دور شدن از گرمای محیط مزرعه برای سن ها لازم است تا در یک محیط آرام و خنک استراحت کنند . پس از بارندکی های پاییزه سن ها محل خود را عوض می کنند و به قسمتهای جنوبی و آفتابی می روند و تا پایان زمستان در آن مکان ها باقی می مانند .

 

نحوه خسارت سن :

در صورتی که با سن مبارزه نشود و از روش های کنترل این آفت استفاده نشود ، این آفت می تواند تا صددرصد محصول گندم و جو را از بین ببرد . خوب است بدانید که در دو مرحله خسارت میزند که شناخت این دو مرحله و مبارزه به موقع ، می تواند جلو ی خسارت را بگیرد . این دو مرحله به شرح زیر هستند :

 

1 ) خسارت در مرحله سن مادر :

همان طور که گفتیم ، سن مادر پس از ریزش به مزرعه ها از برگ ، ساقه و جوانه مرکزی گندم تغذیه می کند . اگر شدت حمله بیشتر باشد ، جوانه مرکزی گیاهان زرد می شود و مزرعه گندم به یک علفزار تبدیل می شود . سن مادر ، خرطوم خود را در هر قسمت از گیاه گندم که بیرون از خاک قرار دارد وارد می کند و خسارت می زند . از محل ورود خرطوم حشره به گیاه به بالا ، به رنگ زرد تا زرد مایل به قهوه ای در می آید و خوشه ها سفید رنگ می شوند .

 

2 ) خسارت در مرحله پورگی :

در این مرحله ، پوره ها باعث خراب شدن دانه ها می شوند و با وارد کردن ماده ای در دانه گندم ، کیفیت نانوایی محصول را پایین می آورند . این ماده طعم و بوی نامطبوع و بدی دارد و برای سلامتی انسان ضرر دارد . آفت سن در این مرحله می تواند تا 100% به دانه های کندم حمله کند و آنها را نابود کند . از نشانه های دانه های سن زده گندم ، یک نقطه ی تیره رنگ با هاله ی بی رنگ دور آن است که در متن زرد دانه گندم ، کاملاً مشخص است . خوب است بدانید که این خسارت با خسارت هیچ آفت و بیماری یکسان نیست .

 

 

روشهای کنترل آفت سن :

مهم ترین کاری که یک کشاورز باید برای مقابله با سن انجام دهد ، کنترل آفت است . روش های کنترل آفت سن به شرح زیر است :

 

1 ) در منا طق آلوده ودر شیب های بالای 8 درصد ، گندم کاری نشود . این کار میتواند اثر مهمی در کاهش جمعیت سن داشته باشد .

 

2 ) تناوب زراعی را با محصولاتی مانند جو انجام دهید . در مناطق آلوده به سن ، به خصوص موقعی که آفت طغیان کرده است ، 2 تا 3 سال از کاشت گندم خودداری کنید . این کار برای کاهش آفت سن اهمیت دارد .

 

3 ) از تخریب مراتع و تبدیل آنها به زمین های زراعی ، خودداری کنید . به خصوص اگر جهت شخم صحیح نباشد ، باعث فرسایش خاک می شود و این کار اثرهای بدی در محیط زیست دارد . یکی از اثرهای بد ، طغیان آفت سن گندم است .

 

4 ) سفارش می شودکه در اطراف مزرعه های گندم ، درختانی که بدنه ناصاف دارند و یا آفتابگردان وگیاهان مشابه بکارید . این کار به دشمنان طبیعی آفت سن مانند مگس فازیا و نوعی زنبورکمک می کند زیرا مگس فازیا تخم های خود را پشت سن مادر می گذارد و کرم های خارج شده از آن تخم ها ، از سن مادر تغذیه میکنند .

 

همچنین حشره دیگری که دشمن طبیعی سن است ، نوعی زنبور است که تخم های خود را در داخل تخم های سن قرار می دهد . این کار باعث سیاه و فاسد شدن تخم های سن می شود .

 

5 ) در زمین های کم بازده به جای گندم و جو ، گیاهان دیگری بکارید .

مبارزه شیمیایی با آفت سن :

اگر در مزرعه ، تعداد سن های مادر و پوره ای آن زیاد باشد و دشمنان طبیعی نتوانند آنها را کنترل کنند ، باید مبارزه شیمیایی انجام شود . شما کشاورزان عزیز باید به طور دائم به مزرعه های خود سرکشی کنید . اگر تعداد سن ها در هر متر مربع ( مطابق جدول های شماره 1 و 2 ) بیش از تعداد مجاز باشد ، موضوع را به کارشناسان جهاد کشاورزی خبر دهید . کارشناسان مرکز خدمات با دیدن مزرعه و به دست آوردن اطلاعات لازم ، زمان و نحوه ی صحیح مبارزه ی شیمیایی را به شما کشاورزان خواهند گفت.

 

حد لازم برای مبارزه شیمیایی با سن گندم و جو :

 1 ) سن مادر : موقعی که بیشتر از 90% سن های مادر از محل های زمستان گذرانی به مزرعه های غلات ریزش کردند ، مطابق دستور العمل زیر ، باید مبارزه شیمیایی را انجام داد .

 

جدول شماره 1 _ حد لازم برای مبارزه شیمیایی با سن مادر

 

2 ) پوره : بهترین زمان مبارزه با پوره ها ، سن دوم پورگی است . برای این کار سمپاشی باید مطابق جدول شماره 2 انجام شود .

 

جدول شماره 2 _ حد لازم برای مبارزه شیمیایی با پوره سن

 

سموم مورد استفاده :

فنیترویتون ، 1 لیتر در هکتار

فنیتون ، 1 لیتر در هکتار

دسیس ، 300 سی سی در هکتار

دیپترکس ، 2/1 کیلو گرم در هکتار

 

نمونه برداری :

کشاورزان عزیز گندم و جو کار ، برای اینکه بدانید مزرعه شما قابل سمپاشی هست یا نه، باید از مزرعه خود نمونه برداری کنید . برای این کار بهتر است از یک وسیله چارچوب مانند چوبی یا فلزی به نام پلات استفاده کنید . پلات را معمولاً به اندازه یک متر در یک متر می سازند .

 

 برای نمونه برداری ، در طول قطر مزرعه از ابتدا تا انتهای قطر 10 بار به صورت تصادفی پلات را در روی بوته های گندم قرار دهید . سپس در همان محل پلات ، با تکان دادن بوته های داخل پلات ، تعداد سن ها بشمارید . اگر تعداد این آفت به حد لازم برای انجام مبارزه شیمیایی رسید ، مزرعه شما نیاز به سمپاشی دارد . اگر به این حد نرسد سمپاشی لازم نیست . در مرحله سن مادر ، هر 3 تا 4 روز یکبار نمونه برداری را انجام دهید تا از ضرورت سمپاشی مزرعه مطمئن شوید .